Thẩm định giá tài sản trí tuệ

Trước hết: hai thứ khác nhau cùng tên “thẩm định”

Đây là chỗ hay nhầm nhất khi trao đổi. Trong hệ thống có hai chức năng không liên quan gì đến nhau, cùng mang chữ “thẩm định”.

Toàn bộ phần còn lại của trang này nói về thẩm định giá.

Dùng để làm gì

Tài sản vô hình — một bài hát, một nhãn hiệu, một bộ dữ liệu, một phần mềm — không có giá niêm yết. Khi cần quy nó ra tiền, hệ thống hỗ trợ tám tình huống:

Mục đích không phải nhãn dán cho đẹp: nó quyết định cơ sở giá trị được dùng, phương pháp nào hợp lệ, và có bắt buộc soát xét độc lập hay không.

Bốn mức, tăng dần mức cam kết

Hệ thống không có một nút “thẩm định giá” duy nhất. Có bốn mức, xếp từ nhẹ tới nặng theo mức ràng buộc pháp lý mà kết quả tạo ra. Càng lên cao càng cần con người và điều kiện hành nghề.

1. 1

   Bảng kiểm “đã định giá được chưa”

   Chủ sở hữu tự mở trên hồ sơ của mình. Hệ thống trả lời đã đủ căn cứ hay chưa — có bằng chứng hữu hình không, quyền có tách rời được không, thời hạn bảo hộ còn bao lâu — và nói rõ còn thiếu gì.

   Không làm: Không nêu bất kỳ số tiền nào.

   Xem ảnh lớn

2. 2

   Ước tính tham khảo

   Đưa ra một khoảng giá trị dựa trên tham số ngành và số liệu do chính chủ sở hữu khai, để người dùng có cảm nhận về độ lớn.

   Không làm: Không lưu lại, không sinh ra tệp nào, không có số hiệu — không phải kết quả đem đi được.

   Xem ảnh lớn

3. 3

   Yêu cầu tư vấn

   Người quan tâm để lại nhu cầu; hệ thống đưa vào một hàng đợi để nội bộ liên hệ lại.

   Không làm: Không báo giá, không gói dịch vụ, không cam kết.

   Xem ảnh lớn

4. 4

   Hồ sơ vụ việc đầy đủ

   Quy trình tám giai đoạn do thẩm định viên thực hiện, có soát xét độc lập, kết thúc bằng báo cáo và chứng thư thẩm định giá ký số. Đây mới là thẩm định giá theo đúng nghĩa pháp lý.

   Không làm: Không tự động — mọi quyết định chuyên môn đều do con người chịu trách nhiệm.

   Xem ảnh lớn

Hồ sơ đầy đủ chạy như thế nào

Tám giai đoạn, đi tuần tự. Hệ thống không cho nhảy cóc: mỗi bước chỉ mở khi bước trước đã xong.

Trả lại

Người soát xét trả lại thì hồ sơ quay về bước tính toán. Đây là đường đi bình thường của việc soát xét, không phải sự cố.

Huỷ

Huỷ được ở bất kỳ bước nào trước khi phát hành.

Khoá

Sau khi phát hành thì không lùi được nữa. Chứng thư đã ra ngoài; sửa hồ sơ phía sau nó sẽ khiến tờ giấy khách đang cầm không còn khớp với hồ sơ nào.

Hoà giải là bước dễ bị hiểu nhầm nhất: khi hai ba phương pháp cho ra ba con số khác nhau, thẩm định viên phải gán trọng số cho từng phương pháp và giải thích vì sao. Hệ thống buộc tổng trọng số đúng bằng 1 và ghi lại toàn bộ lập luận.

Con số ở đâu ra

Ba cách nhìn cùng một tài sản. Chuẩn nghề yêu cầu không dựa vào một cách duy nhất.

Hệ thống đang chạy 10 phương pháp: 6 phương pháp của chuẩn Việt Nam, 3 phương pháp mở rộng theo thông lệ quốc tế cho tài sản có tính bất định cao, và 1 biến thể dành cho tài sản vô hình vận hành như phần mềm.

Vì sao con số ấy đáng tin

Phần lớn giá trị của hệ thống không nằm ở việc tính nhanh, mà ở chỗ nó không cho phép những sai sót kinh điển của nghề. Mỗi ràng buộc dưới đây được cài bằng mã: hệ thống chặn thẳng chứ không nhắc nhở rồi cho qua.

Tuân thủ đôi

Phương pháp ngoài chuẩn Việt Nam chỉ được dùng khi có kèm ít nhất một phương pháp của chuẩn trong nước. Không thể chốt một kết luận hoàn toàn bằng phương pháp quốc tế.

Chi phí không đứng một mình

Nếu chỉ có kết quả từ cách tiếp cận chi phí, hệ thống từ chối chốt. Đó là sàn, không phải giá trị.

Chống tính trùng danh mục

Khi định giá nhiều tài sản của cùng một doanh nghiệp, phần đóng góp cộng lại không được vượt dòng tiền mà cả doanh nghiệp tạo ra. Sai ở đây luôn sai về phía làm tổng giá trị cao lên.

Người soát xét khác người thực hiện

Chặn ở hai lớp độc lập: cả ở tầng ứng dụng lẫn ngay trong cơ sở dữ liệu.

Tổng trọng số bằng một

Khi hoà giải nhiều phương pháp, trọng số phải cộng đúng thành 1. Lệch thì hệ thống nói ra con số đang lệch, thay vì lặng lẽ nhận một kết quả sai.

Ngưỡng buộc soát xét độc lập

Kết luận từ 10 tỷ đồng trở lên bắt buộc có soát xét độc lập. Ba mục đích — phân bổ giá mua, bồi thường xâm phạm, chuyển giá — thì bắt buộc bất kể giá trị.

Ngưỡng quyền tự do khai thác

Từ 5 tỷ đồng phải có ý kiến về quyền tự do khai thác, tức tài sản có bị quyền của ai khác chặn không.

Tham số có phiên bản

Mọi hệ số ngành đều được đóng dấu phiên bản vào từng lần tính. Sửa tham số hôm nay không làm thay đổi con số của một chứng thư đã phát hành hôm qua — bản in lại luôn khớp tờ giấy đã giao.

Quy tắc 25% không được kết luận

Cách chia lợi nhuận theo tỷ lệ 25% vẫn dùng để kiểm tra tính hợp lý, nhưng không được ghi làm căn cứ kết luận — giá trị chứng cứ của nó đã bị toà án Hoa Kỳ bác từ năm 2011.

Ngưỡng đang áp dụng: quyền tự do khai thác từ 5.000.000.000 ₫ · soát xét độc lập từ 10.000.000.000 ₫.

Có thể làm gì ngay